تاثیر فشارهای نهادی و ظرفیت پایداری بر عملکرد پایدار: تحلیل نقش اقدامات زنجیره تأمین پایدار در صنعت خودرو

افشاری, سروش; غیاثی, مجتبی; آیباغی اصفهانی, سعید

doi:10.22075/svcm.2025.39340.1061

تاثیر فشارهای نهادی و ظرفیت پایداری بر عملکرد پایدار: تحلیل نقش اقدامات زنجیره تأمین پایدار در صنعت خودرو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران

² دانشیار، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22075/svcm.2025.39340.1061

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر فشارهای نهادی (حاکمیتی، مشتری و رقابتی) و ظرفیت پایداری (رهبری مدیریت ارشد و قابلیت‌های فنی) بر عملکرد پایدار شرکت ایران خودرو، با تأکید بر نقش میانجی اقدامات مدیریت زنجیره تأمین پایدار انجام شده است. این مطالعه به دنبال شناسایی چگونگی تأثیر این عوامل بر بهبود عملکرد اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی در صنعت خودروسازی ایران است.
روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-پیمایشی با رویکرد کاربردی است. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های استاندارد اقتباس‌شده از دای و همکاران (2021) از 351 نفر از کارکنان ایران خودرو جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) انجام گرفت و پایایی و روایی ابزارها با معیارهایی نظیر آلفای کرونباخ و روایی همگرا و واگرا تأیید شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که فشارهای نهادی و ظرفیت پایداری تأثیر مثبت و معناداری بر اقدامات مدیریت زنجیره تأمین پایدار و عملکرد پایدار دارند. همچنین، اقدامات زنجیره تأمین پایدار نقش میانجی در رابطه بین فشارهای نهادی و ظرفیت پایداری با عملکرد پایدار ایفا می‌کنند.
نتیجه گیری: توصیه می‌شود که شرکت ایران خودرو با تقویت اقدامات مدیریت زنجیره تأمین پایدار، از جمله طراحی محصولات سبز و بهبود تعامل با تأمین‌کنندگان سبز، فشارهای نهادی را به فرصت‌های پایداری تبدیل کند. همچنین، تقویت ظرفیت‌های داخلی مانند رهبری مدیریت ارشد و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک، می‌تواند به بهبود عملکرد پایدار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The impact of institutional and sustainability pressures on sustainable performance: An analysis of the role that sustainability plays in the automotive industry

نویسندگان [English]

Soroush Afshri ¹
Mojtaba Ghiasi ²
Saeed Aibagi Esfahani ¹

¹ Faculty of Industrial Engineering and Management Science, Shahrood University of Technology University Boulevard, Shahrood, Iran

² Associate Professor, Faculty of Industrial Engineering and Management, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.

چکیده [English]

Purpose: This study aims to investigate the impact of institutional pressures (regulatory, customer, and competitive) and sustainability capacity (senior management leadership and technical capabilities) on the sustainable performance of Iran Khodro Company, with a focus on the mediating role of sustainable supply chain management practices. It seeks to elucidate how these factors contribute to enhancing economic, environmental, and social performance in Iran’s automotive industry.
Methodology: Employing a descriptive-survey research design with an applied orientation, data were collected from 351 employees of Iran Khodro using standardized questionnaires adapted from Dai et al. (2021). Data analysis was conducted using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM), with the reliability and validity of the instruments confirmed through metrics such as Cronbach’s alpha, Convergent Validity, and Divergent Validity.
Findings: The results indicate that institutional pressures and sustainability capacity have a significant and positive influence on sustainable supply chain management practices and sustainable performance. Additionally, sustainable supply chain management practices mediate the relationship between institutional pressures, sustainability capacity, and sustainable performance.
Implications: It is recommended that Iran Khodro Company transform institutional pressures into sustainability opportunities by strengthening sustainable supply chain management practices, including green product design and improving engagement with green suppliers. Also, strengthening internal capacities, such as senior management leadership and investment in clean technologies, can help improve sustainable performance in economic, social, and environmental dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

Sustainable Performance
Institutional Pressures
Sustainability Capacity
Sustainable Supply Chain Management
Automotive Industry

مراجع

منابع

آئینی، محمد، و رهنما قره‌خان‌بیگلو، افشین. (۱۴۰۱). نقش نوآوری، آگاهی مشتری و انعطاف پذیری در عملکرد پایدار شرکت و مدیریت زنجیره تامین پایدار. مطالعات رهبری فرهنگی، (۱۲)، ۷۸-۹۷. https://clsj.ir/issue4/jcls14010304.pdf

ابراهیم پورازبری، مصطفی، مرادی، محمود و مومنه، محسن. (۱۳۹۶). نقش فشار مشتری و نوآور بودن بر فعالیت های مدیریت زنجیره تامین پایدار و مزیت رقابتی پایدار. مطالعات مدیریت صنعتی، 15(47)، 121-150. https://doi.org/10.22054/jims.2017.8119

اصغر پور سرشکه، محمدحسین، جمشیدی گیلانی، مهرزاد و معصومی، سید سینا. (۱۴۰۲). بررسی موانع توسعه در فناوری بلاکچین برای مدیریت زنجیره تامین پایدار در ایران، نشریه راهبرد توسعه، 19(4)، 52-74. http://rahbord-mag.ir/Article/46606

حاجی پور، ابراهیم و آئینی، محمدامین. (۱۴۰۰). فشار نهادی و عملکرد پایدار شرکت های صنعتی و تولیدی: تحلیل نقش میانجی یادگیری استراتژیک (مطالعه موردی؛ شهرک صنعتی کرمانشاه)، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، 13(25)، 165-188. https://doi.org/10.22080/jem.2021.19395.3289

طوطیان، صدیقه، طیاران، شهرزاد، الوندی، محمدجواد و قربانی طاری، علیرضا. (۱۴۰۱). بررسی تاثیر مدیریت زنجیره تامین سبز بر عملکرد صادرات از طریق نقش میانجی عملکرد زیست محیطی. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 24(11 (پیاپی 126) )، 59-70. https://sid.ir/paper/1064130/fa

زرنگاریان، یوسف. (۱۴۰۳). شناسایی فاکتورهای حیاتی موفقیت اقدامات مدیریت زنجیره تامین پایدار (مورد مطالعه شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران)، مجله جغرافیا و روابط انسانی، 6(4)، 1148-1166. doi: 10.22034/gahr.2023.423593.1995

طهماسبی روشن، ندا، عرب کلمری، محبوبه، علی زاده ثانی، محسن و جانی روشن، رضا. (۱۴۰۱). تأثیر مدیریت منابع انسانی پایدار بر عملکرد پایدار: نقش میانجی مدیریت زنجیره تأمین سبز. بررسی‌های بازرگانی, 20(116), 57-74. doi: 10.22034/bs.2022.538702.2378

موسوی، سید مسعود، خدامی، ناهید، وطنی، عارفه، شاه بهرامی، الهام و نظام الحسینی، سید محمد جواد. (۱۴۰۴). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر مدیریت زنجیره تأمین پایدار دارو در داروخانه‌های بیمارستانی شهر یزد تحقیق و توسعه سلامت ۳ (۳) :۶۶-۵۶ ‎ doi:10.61882/jhrd.3.3.56

نوری شیردار، میلاد و صادقپور، محبوبه.(۱۳۹۹). نقش فشارهای نهادی و مدیریت زنجیره تامین سبز در بهبود عملکرد سبز بنگاه های کوچک و متوسط، پنجمین کنفرانس بین المللی تحقیقات بین رشته ای در مدیریت، حسابداری و اقتصاد در ایران، تهران، ایران. (صص. 23–38). BUSINESS05_071

References

Ahmed, W., Najmi, A., & Khan, F. (2020). Examining the impact of institutional pressures and green supply chain management practices on firm performance. Management of Environmental Quality: An International Journal, 31(5), 261–283. https://doi.org/10.1108/MEQ-12-2019-0285

Alkaraan, F., Elmarzouky, M., Lopes de Sousa Jabbour, A. B., Chiappetta Jabbour, C. J., & Gulko, N. (2025). Maximising sustainable performance: Integrating servitisation innovation into green sustainable supply chain management under the influence of governance and Industry 4.0. Journal of Business Research, 186, 115029. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.115029

Alqahtani, M. M., Alhalalmeh, M. I., Al-Tit, A. A., Al-Ayed, S. I., Mohammad, A. A. S., Jwainat, M. Y. B., Alserhan, A. F., Shelash, S. I., Al-hawajreh, K. M., & Aldaihani, F. M. F. (2025).The Impact of Sustainable Supply Chain Management on the Dynamic Capabilities of Industrial Companies. In: Hannoon, A., Mahmood, A. (eds). Intelligence-Driven Circular Economy. Studies in Computational Intelligence, vol 1173. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-73899-9_2

Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Child, J. (1997). Strategic choice in the analysis of action, structure, organizations and environment: Retrospect and prospect. Organization Studies, 18(1), 43–76. https://doi.org/10.1177/017084069701800104

Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach for structural equation modeling. In G. A. Marcoulides (Ed.), Modern methods for business research (pp. 295–336). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.

Chu, Z., Xu, J., Lai, F., & Collins, B. (2018). Institutional theory and environmental pressures: The moderating effect of market uncertainty on innovation and firm performance. IEEE Transactions on Engineering Management, 65(3), 392–403. https://doi.org/10.1109/TEM.2017.2780865

Dai, J., Xie, L., & Chu, Z. (2021). Developing sustainable supply chain management: The interplay of institutional pressures and sustainability capabilities. Sustainable Production and Consumption, 28, 254-268. https://doi.org/10.1016/j.spc.2021.04.017

DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101

Deephouse, D. L., & Heugens, P. P. M. A. R. (2009). Linking social issues to organizational impact: The role of infomediaries and the infomediary process. Journal of Business Ethics, 86(4), 541–553. https://doi.org/10.1007/s10551-008-9853-3

Dubey, R., Gunasekaran, A., & Ali, S. (2015). Exploring the relationship between leadership, operational practices, institutional pressures and environmental performance: A framework for green supply chain. International Journal of Production Economics, 160, 120–132. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2014.10.001

Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.

Gong, M., Gao, Y., Koh, L., Sutcliffe, C., & Cullen, J. (2019). The role of customer awareness in promoting firm sustainability and sustainable supply chain management. International Journal of Production Economics, 217, 88–96. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2019.01.033

Gonzalez, C., Agrawal, V., Johansen, D., & Hooker, R. (2022). Green supply chain practices: The role of institutional pressure, market orientation, and managerial commitment. Cleaner Logistics and Supply Chain, 5, Article 100067. https://doi.org/10.1016/j.clscn.2022.100067

Hahn, R., Hahn, R., Land, A., & Gattiker, T. (2025). Individual behavior in sustainable supply chain management: A systematic literature review. Journal of Purchasing and Supply Management, 101037. https://doi.org/10.1016/j.pursup.2025.101037

Hmouda, A. M. O., Orzes, G., & Sauer, P. C. (2024). Sustainable supply chain management in energy production: A literature review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 191, 114085. https://doi.org/10.1016/j.rser.2023.114085

Liu, Y., Zhu, Q., & Seuring, S. (2017). Linking capabilities to green operations strategies: The moderating role of corporate environmental proactivity. International Journal of Production Economics, 187, 182–195. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2017.03.007

Mahmood, S., Misra, P., Sun, H., Luqman, A., Papa, A. (2024). Sustainable infrastructure, energy projects, and economic growth: mediating role of sustainable supply chain management. Ann Oper Res. https://doi.org/10.1007/s10479-023-05777-6

Pagell, M., & Wu, Z. (2009). Building a more complete theory of sustainable supply chain management using case studies of 10 exemplars. Journal of Supply Chain Management, 45(2), 37–56. https://doi.org/10.1111/j.1745-493X.2009.03162.x

Roy, V., Silvestre, B. S., & Singh, S. (2020). Reactive and proactive pathways to sustainable apparel supply chains: Manufacturer’s perspective on stakeholder salience and organizational learning toward responsible management. International Journal of Production Economics, 227, 107672. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2020.107672

Sarkis, J., Zhu, Q., & Lai, K.-H. (2011). An organizational theoretic review of green supply chain management literature. International Journal of Production Economics, 130(1), 1–15. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2010.11.010

Scott, W. R. (2001). Institutions and organizations (2nd ed.). Sage Publications.

Srivastava, S.K. (2007) Green Supply-Chain Management: A State-of-the-Art Literature Review. International Journal of Management Reviews, 9, 53-80. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2007.00202.x

Werner, T. (2012). Public forces and corporate environmental behavior. Oxford University Press.

Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS Quarterly, 33(1), 177–195. https://doi.org/10.2307/20650284