طراحی مدل و اعتبارسنجی حکمرانی مردم‌پایه برای ارتقای زنجیره ارزش گیاهان دارویی مطالعه موردی: شهرستان دلفان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

10.22075/svcm.2025.39697.1067

چکیده

سابقه و هدف:
این پژوهش با هدف طراحی یک مدل حکمرانی جامعه‌محور برای ارتقای زنجیره ارزش گیاهان دارویی در شهرستان دلفان انجام شد.
روش: این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا گردید. در مرحله کیفی، با 30 نفر از خبرگان و ذی‌نفعان کلیدی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و روش کدگذاری تحلیل محتوا شد. در مرحله کمی، 400 بهره‌بردار محلی با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. تحلیل داده‌های کمی با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزار SmartPLS و فرآیند تحلیل سلسله‌مراتلی (AHP) انجام گرفت.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی سه مؤلفه کلیدی شد: مشارکت سازمان‌یافته محلی، حمایت هدفمند دولت و به‌کارگیری فناوری بومی. یافته‌های کمی نشان داد که مشارکت محلی بیشترین تأثیر مستقیم را بر پایداری زنجیره ارزش دارد (β = 0.76, p < 0.001). حمایت دولتی هدفمند (β = 0.68, p < 0.01) و فناوری بومی (β = 0.72, p < 0.001) نیز تأثیرات معناداری بر تقویت زنجیره ارزش نشان دادند. بر اساس تحلیل AHP، برندسازی منطقه‌ای (وزن 28/0) و توانمندسازی تعاونی‌ها (وزن 23/0) به عنوان اولویت‌دارترین راهبردها شناسایی شدند. در نهایت، مدل نهایی پژوهش در سه سطح نهادی، تولیدی و بازار طراحی و ارائه گردید.
نتیجه‌گیری: مدل ارائه‌شده به‌عنوان یک الگوی بومی و زمینه‌مند، ضمن تلفیق دانش بومی با حمایت‌های نهادی، چارچوبی شبکه‌ای و مشارکتی برای حکمرانی زنجیره ارزش گیاهان دارویی ارائه می‌دهد که قابلیت انطباق و تعمیم در سایر مناطق مشابه ایران را دارا می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Design and Validation of a Community-Based Governance Model to Enhance the Value Chain of Medicinal Plants, Case Study: Delfan County

نویسندگان [English]

  • Seyede Zahra Ahmadi 1
  • Mohsen Jafari 2
1 Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khorramabad, Iran
2 PhD in Sociology of Iranian Social Issues, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Background and Objective:
Integrating value chain development with community-based governance provides a solid foundation for achieving sustainable local development.
This research aimed to design a community-based governance model to enhance the value chain of medicinal plants in Delfan County.
Methods:
This applied study was conducted using a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 30 experts and key stakeholders, and the data were analyzed using MAXQDA software and content analysis coding. In the quantitative phase, 400 local beneficiaries were selected through stratified random sampling, and data were collected using a researcher-made questionnaire. Quantitative data analysis was performed using Structural Equation Modeling (SEM) in SmartPLS software and the Analytic Hierarchy Process (AHP).

Findings:
Data analysis led to the identification of three key components: organized local participation, targeted government support, and the application of indigenous technology. Quantitative findings revealed that local participation had the greatest direct impact on the sustainability of the value chain (β = 0.76, p < 0.001). Targeted government support (β = 0.68, p < 0.01) and indigenous technology (β = 0.72, p < 0.001) also showed significant effects on strengthening the value chain. Based on AHP analysis, regional branding (weight 0.28) and cooperative empowerment (weight 0.23) were identified as the highest priority strategies. Finally, the final research model was designed and presented across three levels: institutional, production, and market.

Conclusion: The presented model serves as an indigenous and context-specific framework, integrating local knowledge with institutional support to provide a networked and participatory governance structure for the medicinal plant value chain. It is adaptable and generalizable to other similar regions in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Community-Based Governance
  • Value Chain
  • Medicinal Plants
  • Delfan County
  • Local Participation
  • Structural Equation Modeling

مراجع

احمدی، سیده زهرا. (1404). چارچوب تلفیقی SWOT-QSPM برای ارتقای زنجیره ارزش گیاهان دارویی در شهرستان دلفان. مدیریت زنجیره ارزش راهبردی. 2(2)، 168-141. https://doi.org/10.22075/svcm.2025.38818.1047
حسنپور، بهروز. (1402). تشکیل و توسعه زنجیره ارزش کشاورزی، راه کار ساماندهی بازار محصولات کشاورزی. فصلنامه علمی – پژوهشی اقتصاد کشاورزی. 15: 76-88.  https://doi.org/10.30495/jae.2023.28358.2268
زمانیان، مصطفی، ناطقی، مژده، و کریمیان، زهره. (۱۴۰۳). تحلیل نظام حکمرانی زیست‌فناوری مبتنی بر ساختار و کارکرد (مطالعه موردی سه حوزه کشاورزی، محیط‌زیست و پزشکی). فصلنامه علمی دانش حکمرانی، ۲(۳)، ۲–۳۵. https://doi.org/10.22034/ jokog.2024.201726
سید محسنی باغسنگانی، سید مهدی. (1402). الگوی حکمرانی مردمی بر اساس تجربه جهاد سازندگی. نشریه مطالعات میان رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی.  7(3)، 134–115. https://doi.org/10.28211685/CIR.2404.1114.2.7.5
عشقعلی، مریم و جعفریان، احمد. (1403). مدلی علّی جهت تحلیل تعامالت میان کشاورز و کارخانه در زنجیره ارزش مواد غذایی کشاورزی. مجله مدیریت زنجیره ارزش راهبردی، 1(1)، .95-72. https://doi.org/10.22075/svcm.2025.35017.1002
References
Agrawal, A. (2001). Common property institutions and sustainable governance of resources. World Development, 29(10), 1649-1672. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(01)00063-8
Ahmadi, S.Z. (2025). A Hybrid SWOT-QSPM Framework for Enhancing the Medicinal Plants Value Chain in Delfan County. Journal of Strategic Value Chain Management, 2(2), 141-168. https://doi.org/10.22075/svcm.2025.38818.1047 [In Persian]
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4),543-571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032
Börzel, T. A. (2020). Governance: A conceptual framework for analysis. Journal of Governance Studies, 15(2),105-128.
Boyer, R. (2012). New directions in governance and institutional analysis. Governance Review, 21(3), 201-219.
Bryman, A. (ed.) (2013). Doing Research in Organizations (RLE: Organizations). Abingdon: Routledge
Chen, L., Wang, Y., & Zhang, H. (2023). The evolving role of government in contemporary governance: From commander to coordinator. Public Administration Review, 83(2),245-260.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
Eshghali, M. & Jafarian, A. (2025). A causal model to analyze the interactions between farmer and factory in the agri-food value chain. Journal of Strategic Value Chain Management, 1(1), 72-95. https://doi.org/10.22075/svcm.2025.35017.1002 [In Persian]
FAO. (1993). Value chains for agricultural development. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
FAO. (2013). Guidelines for the analysis of frameworks for the assessment and development of plant production and protection products. Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/3/i3520e/i3520e.pdf
Foo, K., Lim, J., & Mah, S. (2016). Community participation and rural development governance: Evidence from Malaysia. Asian Journal of Rural Studies, 2(3), 45-56.
Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
Gereffi, G., Humphrey, J., & Sturgeon, T. (2005). The governance of global value chains. Review of International Political Economy, 12(1), 78-104. https://doi.org/10.1080/09692290500049805
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2019). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2nd ed.). SAGE Publications.
Hassanpour, B. (2023). Formation and Development of Agricultural Value Chains: A Practical Solution for Enhancing Efficiency of Agricultural Products Markets. Agricultural Economics Research, 15, 76-88. https://doi.org/10.30495/jae.2023.28358.2268 [In Persian]
Kumar, A., Singh, R., & Patel, V. (2023). Digital platforms for empowering smallholder farmers in the medicinal plants value chain: Evidence from India. Journal of Rural Studies, 97,1-12.
Lv, J., Li, T., & Li, Y. (2024). Challenges and opportunities in the sustainable development of medicinal plant value chains: A global review. Journal of Ethnopharmacology, 319(Part 2), 117234. https://doi.org/10.1016/j.jep.2023.117234
Makhl, S., Yuliani, R., & Akbar, F. (2024). Indigenous community governance and sustainable agriculture in Indonesia. Journal of Sustainable Rural Development, 8(1), 33-49.
Miranda, J., Lopez, C., & Fernandez, E. (2024). Barriers to sustainable development of medicinal plant value chains in Latin America: The role of governance and indigenous knowledge. Environmental Development, 45, 101-115.
Muchlis, F., Elwamendri, Ulfa, M., & Kurniasih, S. (2024). Empowering Indigenous People Through Community-Based Economic Development Using Native Herbal Plants from Bukit Duabelas, Jambi. Jurnal Karya Abdi Masyarakat. 8(1), 1-10.
Nyang’au, P, Muriithi, B., Marubu, R., Bwire, J., Onyimbo, N. & Irungu, J. (2020). Effect of Participation in Commercial Production of Medicinal Plants through Community-Based Conservation Groups on Farm Income at Kakamega Forest, Kenya. Journal of Sustainable Forestry. 39(6),543-562. https://doi.org/10.1080/10549811.2019.1689145
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge University Press.
Ostrom, E. (1992). Crafting institutions for self-governing irrigation systems. ICS Press.
Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83-98.
Saliman, R. B., & Duran, A. (2016). Governance, government, and the search for new provider models. International Journal of Health Policy and Management, 5(1), 33-42.
Seyed Mohseni Baghsangani, S. M. (2023). The model of popular governance based on the experience of Jihad of Construction.  Journal of Interdisciplinary Civilizational Studies of the Islamic Revolution, 2(7), 115-134. https://doi.org/10.28211685/CIR.2404.1114.2.7.5 [In Persian]
Shinwari, Z. K., & Qaiser, M. (2011). Marketing and trade of medicinal plants in Pakistan. Ethnobotany Research and Applications, 9, 067-074.  https://ethnobotanyjournal.org/index.php/era/article/view/385
Smith, J., & Zhang, L. (2024). Integrating participatory governance, common-pool resource management, and stakeholder theory in rural development projects. World Development, 174, 106-120.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). SAGE Publications.
Tain, J. (2021). Government roles in multi-level governance and service provision. Journal of Policy Design and Practice, 4(2), 134-150.
Tengö, M., Brondizio, E. S., Elmqvist, T., Malmer, P., & Spierenburg, M. (2014). Connecting diverse knowledge systems for enhanced ecosystem governance: The multiple evidence base approach. Ambio, 43(5), 579-591. https://doi.org/10.1007/s13280-014-0501-3
Weible, C. M., Pattison, A., & Sabatier, P. A. (2018). Harnessing policy theory for improving governance. Policy & Politics, 46(2), 183-200.
Zamanyan, M. Nateghi, M. & Karimmian, Z. (2024). Analysis of biotechnology governance system based on structure and function (A case study of three areas based on biotechnology). Journal of Governance knowledge, 02(03), 2-35. https://doi.org/10.22034/ jokog.2024.201726 [In Persian]
مدیریت زنجیره ارزش راهبردی
دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 8
مقالات پژوهشی
اردیبهشت 1405
صفحه 129-154

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 22 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری: 03 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 30 آذر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 اردیبهشت 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار